Tháng tư về nhớ đồng đội đã ngã xuống, nằm lại đất phương Nam trên đường tới Sài gòn trước ngày toàn thắng 30/ 4/ 1975. Trong đó không ít là những sinh viên ĐH Bách Khoa Hà nội và các trường ĐH miền Bắc. Họ sống mãi với tuổi hai mươi.

Sinh viên Hà Nội lên đường nhập ngũ những năm 1970-1972

Ông Nguyễn Dũng (bên phải), cựu sinh viên Đại học Bách khoa và ông Nguyễn Chí Tuệ, Đại học Kinh tế quốc dân trong ngày gặp mặt truyền thống sinh viên Hà Nội xếp bút nghiên lên đường chiến đấu. Ảnh:HoàngPhương.

Từ năm 1970 đến năm 1974, hơn 10.000 sinh viên (SV) các trường ĐH ở Hà Nội lên đường nhập ngũ,  hình thành nên một thế hệ SV Thủ đô xếp bút nghiên lên đường chiến đấu. Nhập ngũ đông nhất là SV các trường Bách khoa, Tổng hợp, Nông nghiệp, Xây dựng, Kinh tế kế hoạch (nay là Kinh tế quốc dân). Có nhiều người mới học xong năm thứ nhất, nhưng cũng có người sắp tốt nghiệp, chuẩn bị đi tu nghiệp nước ngoài.

“Hẹn trở về, Hà Nội mến yêu”

Đầu năm 1972, chuyến tàu chở bộ đội, chủ yếu là tân binh SV qua Hà nội đi thẳng đến ga Vinh để từ đây hành quân vào chiến trường miền Nam. Nhiều cựu SV kể lại, khi tàu đi qua ga Hàng Cỏ (ga Hà Nội ngày nay), những lá thư từ các toa được thả xuống trắng đường. Ngoài bì thư chỉ ghi vội dòng chữ “Nhờ ai nhặt được thư này chuyển đến giúp số nhà... Hẹn trở về, Hà Nội mến yêu” hay “Đi B, ngày”…

Trong hơn 10.000 SV lên đường thì hơn một nửa hy sinh tại các mặt trận phía Nam, trên đất Lào, nhưng nhiều nhất là trong chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. 

Có người ngã xuống trên đường đến Đinh Độc Lập và ở cửa ngõ Sài Gòn như liệt sĩ Nguyễn Văn Tư (SV ĐH Bách khoa), hy sinh lúc 10h sáng 30/4/1975, cách giờ phút đất nước thống nhất chưa đầy hai tiếng đồng hồ. Và lời hẹn “trở về” đã có hơn một nửa mãi mãi không thực hiện được, họ đã ở lại với tuổi 20 trắng trong ở một miền đất lạ, một trận chiến ác liệt nào đó…

Sau ngày thống nhất, những người lính SV lại trở về giảng đường, tiếp tục đi học. Nhiều người mang thương tật chiến tranh, di chứng của sốt rét rừng. Rất nhiều trong số đó trở thành nhà khoa học, giáo sư, cán bộ chủ chốt của các trường ĐH, tướng lĩnh quân đội, nhà thơ, nhà văn. Một số người giữ chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước …

Đài Tưởng niệm liệt sĩ là những người lính sinh viên trong sân trường Đại Học Bách KHoa Hà Nội.

Sự hy sinh vì tổ quốc của những người lính sinh viên là Tượng đài bất tử trong lòng Hà Nội .

Tuy chưa có một Tượng đài những người lính sinh viên, nhưng hiện nay những cựu chiến binh là Cựu sinh viên mỗi dịp gặp mặt đồng đội cũ, hay một dịp nào đó vẫn thường tới Đài Tưởng niệm ở ĐH Bách khoa Hà Nội để tưởng nhớ về những người thầy người bạn SV gác bút nghiên ra trận một thời. Cùng với cổng parabon, Đài tưởng niêm là biểu tượng của trí thức, sự hy sinh quên mình của các thế hệ giáo viên và sinh viên vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Đất nước.

(Sưu tầm và Biên soạn lại)

Ngày 24/ 4/ 2017

VPH